Menopoz

 

Menopoz, yumurtalıklardaki aktivitenin kaybolmasını takiben kadının adet kanamasının tamamen kesilmesi olarak tanımlanır.
Adetlerin tamamen kesilmesinden önce, adet düzeninin bozulduğu bir geçiş dönemi mevcuttur.    Bu döneme perimenopozal geçiş dönemi denir. Bu geçiş döneminin uzunluğu her kadında farklı olabilir.
Menopoz doğal olarak yumurtalıklardaki yaşlanmaya bağlı olarak gelişebileceği gibi, iç genital organların cerrahi yollarla çıkarılması, iç genital organlara uygulanan kemoterapi ve radyoterapi sonucunda gelişebilir
Ortalama menopoz yaşı 44-56dır.Ülkemizde ise menopoz yaşı 48’dir. 
Son görülen adet kanamasından sonra 1 yıl hiç adet görülmemişse menopoz olarak kabul edilir.
Menopoz 40 yaşından önce başlarsa erken menopoz denir. Kadınların % 1’inde görülür.
Menopoz geçiş döneminde ortaya çıkan kısa süreli sorunlar:
·         Adet düzensizliği, yumurtlamada bozulma, gebe kalma olasılığının azalması, adet görememeye kadar değişen adet düzeni bozuklukları
·         Ateş basması, terleme gibi şikâyetler
·         Kadınlık hormonundaki azalmaya bağlı gelişen vajinada incelme ve bunun sonucu olarak ilişkide ağrı, incelmenin sonucunda gelişen kaşıntı durumu, idrar kaçırma ve idrar yolu enfeksiyonu
·         Psikolojik yakınmalar, depresyon, gerginlik, uykusuzluk
Menopozda uzun sürede gelişebilecek sağlık problemleri:
§ Osteoporoz
§ Kalp damar hastalıkları
§ Ciltte yaşlanma belirtileri
§ Alzheimer
Bahsedilen rahatsızlıkların şiddeti, hormon üretimindeki azalmanın hızına bağlıdır. Hormon seviyesindeki azalma kısa sürede olursa menopozdaki şikayetler daha şiddetli yaşanacaktır. Hormon seviyesindeki azalma yavaş yavaş olursa vücut bu duruma daha kolay uyum sağlar ve menopozda şikâyetler daha az hissedilir.
Menopozda şikâyetler nekadar sürer?
Ortalama olarak 5 yılda şikâyetlerin geçmesi beklense de kadından kadına farklılık gösterir ve bazen 15 yıla kadar devam edebilir.
Menopozda yaşam tarzı yeniden düzenlenmelidir:
  • Sigara ve aşırı alkol tüketimi varsa bırakılmalıdır. Fazla miktarda tüketilen kafeinde osteoporozu artırıcı etkisi nedeniyle terk edilmelidir.
  • Ergenlik döneminden başlayarak yaşamları boyunca günde 1bardak yağsız süt tüketilmesi kemik yapısının korunmasında önerilmektedir.
  • Egzersiz yanında kalsiyum ve Dvitamini ilavesi kırık riskini azaltmaktadır. Kemik kaybını hızlandıran ilaçlar kullanılmamalıdır.( Kullandığınız ilaçlar için doktorunuza başvurunuz )
  • Haftada 3 gün en az 30 dakika fiziksel aktivite, koşma, aerobik, ağırlık kaldırma, tırmanma hareketleri önerilmektedir.
HORMON TEDAVİSİ
Estrojen tedavisi doktor kontrolünde, bazı tetkiklerin yapılmasından sonra önerilirse kullanılabilir.
Estrojen tedavisinin kullanılmaması gereken durumlar:
  •  Rahim kanseri tanısı olanlar
  •  Meme kanseri olanlar
  •  Akut damar hastalığı olanlar
  •  Sinir sistemi ve gözle ilgili damar hastalığı olanlar
OSTEOPOROZ
Kemik kütlesinde kayıp ve kemik yapısında bozulma sonucu kemiği kırılganlığında ve kırık riskinde artma ile karakterize bir kemik metabolizma hastalığıdır.
Menopozdan sonra hızlı bir şekilde matrix ve mineral yapı azalır.         
Dünya nüfusu giderek yaşlanıyor ve osteoporoz görülme riski artıyor.
Yaşam boyu kemikler sürekli olarak osteoblastlar tarafından yapılır ve osteoklastlar tarafından yıktır. Kemik yıkımı yapımın önüne geçtiğinde iskelet güçsüzleşir. Normalde kemikler çocukluktan başlayarak 25 yaşına kadar gelişmelerini sürdürürler,25-35 yaş en sağlıklı dönemdir.25 yaşından sonra kemikler korunamadıkları taktirde onları güçlü yapan kalsiyumunu yitirmeye başlarlar.
Kemik kütlesinin azalmasına neden olan faktörler:
  •  Genetik yapı
  •  Hormonla faktörler
  •  Çevresel faktörler ( Güneş ışığına az maruz kalma )
  •  Fiziksel aktivite
  •  Beslenme alışkanlıkları( Kalsiyumdan fakir beslenme )
Kemik kütlesinin hızla kaybedilmesine neden olan faktörler:
§ Yaş ( 50 yaş üstü ) ilerledikçe kemik kaybı artar. Postmenapozal kadınların %30-35’inde görülür.
§ Cinsiyet ( Kadınlarda daha sık )
§ Şeker hastalığı, troid bezinin az ya da çok çalışması
§ Anti epileptikler, antitroid, kortikosteroid gibi ilaçların uzun süreli kullanımı
GÜNLÜK KALSİYUM İHTİYACIMIZ
İnfantlar
·  0 400 mgr
·  6ay-1 yaş 600mgr
    Çocuklar
· 1-5 yaş                 800 mgr
·  6-10 yaş               800-1000 mgr
    Genç erişkin
·  12-24 yaş1200-1500mgr
    Kadınlar
·   25-50 yaş 1200-1500mgr
·   Gebelik ve laktasyon 1200mgr
·    50 yaş üstü 1500mgr
    Erkekler
  • 25-50 yaş                     1000mgr
  • 65 yaş üstü erkek ve kadınlarda 1200 mgr
 
D VİTAMİNİ:
Kalsiyum emilimini kolaylaştırmada Dvitamini önemli rol oynar.
Güneş ışığı, süt ve süt ürünleri, yağlı balıklar, karaciğer, yumurta sarısı, et ve tereyağından elde edilir.
Yaşla birlikte direkt güneş ışığına maruz kalamama durumları ve ciltte D vitamini sentezinin azalması sonucu vücutta Dvitamini azalır.
GÜNLÜK D VİTAMİNİ İHTİYACI:
  • Çocuklar 400 IU
  • 50 yaş altı erişkin 400 IU
  • 50 yaş üstü erişkin 600 IU
OSTEOPOROZUN BELİRTİLERİ:                                                                   
  •  Ani ve şiddetli bel veya sırt ağrısı
  •  Kalça, omurga, el bileği ve diğer kemiklerde artmış kırık riski
  •  Ayakta uzun süre durmaya bağlı bel ve sırt ağrısı
  •  Omurga çökmesine bağlı boyda kısalma olması
  •  Sırtta kifoz denen kamburluğun artması
  •  Çene kemiğinde küçülme
  •  Geceleri ayakta ve bacaklarda hissedilen kramplar
  •  Kemiklerde hassasiyet ve dokunmakla bile ağrılı olması
  •  Yumuşak ve kolay kırılabilir tırnaklar
 Bu belirtiler varsa bize başvurunuz
 
KEMİK MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ
§ Omurga ve femur boynu esas alınarak yapılmalı
§ Doktorunuz gerekli gördüğü zaman, hastanın durumunu ve tedaviye yanıtını izlemek amacıyla en erken 1,5_2 yıl ara ile değerlendirilmelidir
Osteoporozun tedavisi mümkündür. Ancak kemik kaybını önlemeye çalışmak, yani kemikleri korumak tedavi etmekten daha önemlidir.
OSTEOPOROZDA İLAÇ TEDAVİSİNİN AMAÇLARI:
·    Kırıkların önlenmesi
·    Kemik mineral yoğunluğunun korunması ve artırılması
·    Yaşam kalitesinin artırılmasıdır.
Osteoporoz tedavisinde en önemli soru, ideal ilacın nasıl olması gerektiğidir. Bu nedenle tedavi kişiye özel olmalıdır.
OSTEOPOROZ TEDAVİSİNDE KULLANILACAK İLAÇLAR
HORMONAL TEDAVİ:
Estrojen hormonu ağızdan, cilde yapıştırılan sistem yardımı ile veya vajinal yolla kullanılabilir.
HORMON DIŞI İLAÇ TEDAVİSİ
Kemik yıkımını önleyen ilaçlar ( Bifosfanatlar ) ,Kalsiyum, D vitamini, Fitoestrojenler
KİMLERDE KIRIK OLABİLİR?
  • Düşme riski yüksek olanlar
  • Tedaviye devam etmeyenler
50 yaş civarı düşerken kendilerini öne attıkları ve ellerini yere dayadıkları için el bilek kırıkları daha fazladır.
Daha ileri yaşlarda ise arkaya doğru düşmeler sık görülür ve kalça kırıkları fazladır.
DÜŞMEYİ NASIL ÖNLEYEBİLİRİZ?
·      Uygun giysi ve geniş tabanlı ayakkabı
·       Düzenli göz ve kulak muayenesi
·        Ayağa kalkma ve yürüme esnasında gerekirse destek kullanımı ( baston, walker gibi )
·         Düzgün yolda yürümeye dikkat edilmesi
·         Uzanarak bir şey alma ve ağır taşımaktan kaçınma
·         Yavaş ve emniyetli hareket etme
OSTEOPOROZ RİSKİNİ AZALTMAK İÇİN SON OLARAKYAPILMASI GEREKENLERİ BİR KEZ DAHA HATIRLAYACAK OLURSAK:
  •    Sigarayı bırakın
  •    Aşırı alkol almayın
  •    Düzenli egzersiz yapın
  •    Kalsiyum alımını artırın 
  •    Aşırı kahve ve kola içmeyin
  •    Güneşten yeterince yararlanın 
Op. Dr. Tülay AKÇAY
Nazilli Aydın doğumluyum. İlk orta ve liseyi Ankara'da okudum.
sitemiz bugün (5) kez, toplamda (94116) kez ziyaret edilmiştir.
Op. Dr. Tülay AKÇAY - Tüm Hakları Saklıdır.